VELscope — wdrożenia, badania i praktyczne zastosowania we wczesnym wykrywaniu raka jamy ustnej

VELscope — wdrożenia, badania i praktyczne zastosowania we wczesnym wykrywaniu raka jamy ustnej

VELscope to przenośne urządzenie do wizualizacji autofluorescencji tkanek jamy ustnej. Materiały źródłowe pokazują szerokie uznanie technologii (nagrody, wdrożenia międzynarodowe) oraz rosnącą liczbę badań klinicznych potwierdzających jej użyteczność w wykrywaniu zmian przedrakowych, planowaniu marginesów chirurgicznych i monitorowaniu efektów leczenia.

Wprowadzenie i kontekst

Rak jamy ustnej wciąż bywa wykrywany zbyt późno. W odpowiedzi rozwijane są metody, które uzupełniają tradycyjne badanie pod białym światłem. VELscope wykorzystuje niebieskie światło do pobudzenia naturalnej fluorescencji tkanek — zdrowa śluzówka świeci inaczej niż tkanka z zaburzeniami. Badanie trwa zwykle 1–2 minuty, jest nieinwazyjne i łatwe do włączenia w rutynowe kontrole.

Wdrożenia i działania edukacyjne

  • Program UBC w Wietnamie — przekazanie systemów VELscope Vx do centrum badań i opieki w Ho Chi Minh pokazuje zastosowanie technologii w krajach o wysokiej zapadalności (m.in. z powodu żucia betelu). Wdrożenie ma charakter edukacyjny i pomocowy: studenci i lokalni lekarze zyskują narzędzie do poprawy diagnostyki i profilaktyki.

  • Nagrody i uznanie — VELscope otrzymał liczne wyróżnienia branżowe (m.in. „Najlepszy w swojej klasie”, „Najbardziej unikatowe urządzenie”), co zwiększa zaufanie kliniczne i zainteresowanie wdrożeniami.

Najważniejsze dowody naukowe

  • Wysoka wykrywalność zmian niewidocznych gołym okiem — badania retrospektywne i prospektywne (Poh i in.; Truelove; Rana i in.; Huff i in.) pokazują, że dodanie autofluorescencji do standardowego badania zwiększa wykrywalność dysplazji i zmian przedrakowych, często pomijanych przy samym białym świetle.

  • Wpływ na marginesy chirurgiczne i nawroty — prace z British Columbia i analizy COOLS sugerują, że wyznaczanie marginesu operacyjnego z użyciem FV (fluorescence visualization) pozwala lepiej objąć obszary wysokiego ryzyka i wiąże się z niższym odsetkiem miejscowych nawrotów.

  • Czułość vs. swoistość — niektóre badania wykazały znaczący wzrost czułości przy użyciu VELscope (np. czułość bliska 100% w określonych próbach), przy jednoczesnym spadku swoistości — stąd konieczność weryfikacji histopatologicznej.

Praktyczne zastosowania kliniczne

  • Badania przesiewowe w gabinecie — szybkie skanowanie podczas wizyty higienicznej; dokumentacja fotograficzna ułatwia konsultacje i skierowania.

  • Wsparcie chirurgii — VELscope pomaga określić granice pola chorobowego, co może zmniejszyć ryzyko pozostawienia ognisk subklinicznych poza standardowym marginesem.

  • Monitorowanie i minimalnie inwazyjne leczenie — przykłady kliniczne opisują wykorzystanie FV do monitorowania zmian oraz zastosowanie minimalnie inwazyjnych metod (np. krioterapia) w leczeniu łagodnej dysplazji, gdy radykalne wycięcie byłoby nadmierne.

Ograniczenia i uwagi praktyczne

  • FV nie zastępuje biopsji — jest narzędziem przesiewowym i pomocniczym; ostateczna diagnoza wymaga badania histopatologicznego.

  • Krzywa uczenia się — interpretacja obrazów fluorescencyjnych wymaga szkolenia i doświadczenia; konieczne są protokoły postępowania.

  • Fałszywe alarmy — stany zapalne, zmiany naczyniowe czy urazowe mogą dawać utratę fluorescencji; wyniki trzeba zawsze konfrontować z kontekstem klinicznym.

  • Koszty i logistyka — decyzja o zakupie powinna uwzględniać profil pacjentów, plan szkoleniowy i sposób dokumentacji.

Wnioski

Materiały potwierdzają, że VELscope jest wartościowym uzupełnieniem rutynowych badań jamy ustnej: zwiększa wykrywalność zmian, wspiera decyzje chirurgiczne i może przyczynić się do zmniejszenia liczby nawrotów. Wdrożenie wymaga jednak przemyślanej strategii: szkolenia personelu, jasnych protokołów diagnostycznych i systemu weryfikacji wyników (biopsje, monitorowanie).