Rak jamy ustnej: wczesne wykrycie i rola fluorescencji

Rak jamy ustnej: wczesne wykrycie, fluorescencja i co to oznacza dla Twojej praktyki

Rak jamy ustnej rośnie w siłę, a jego profil się zmienia — od tytoniu ku HPV i lokalnym nawykom. Wczesne wykrycie radykalnie poprawia rokowania. Badania pokazują, że technologia wizualizacji fluorescencji (np. VELscope) ujawnia zmiany niewidoczne gołym okiem i może zmniejszyć liczbę nawrotów.

Wprowadzenie

Stomatolodzy są pierwszą linią obrony przed rakiem jamy ustnej. Mimo spadku palenia, zachorowalność i śmiertelność pozostają wysokie — częściowo z powodu wzrostu przypadków związanych z HPV. Wczesne wykrycie zwiększa 5‑letnie przeżycie z <50% do nawet ~82%.

Dlaczego rak jamy ustnej wciąż jest problemem

Rak jamy ustnej często wykrywany jest zbyt późno. Pięcioletnie przeżycie przy wykryciu w zaawansowanym stadium wynosi poniżej 50%. Wczesne rozpoznanie może podnieść ten wskaźnik nawet do około 82%. Mimo spadku palenia, liczba zachorowań nie maleje — rośnie udział przypadków związanych z wirusem HPV oraz lokalnymi czynnikami ryzyka, jak żucie betelu w niektórych regionach.

Nowe czynniki ryzyka HPV i lokalne nawyki

HPV, zwłaszcza typ 16, staje się coraz częstszą przyczyną nowotworów w obrębie migdałków i podstawy języka. W regionach, gdzie popularne są tradycyjne nawyki (np. betel), obserwuje się dramatyczny wzrost zachorowań i zgonów. Edukacja pacjentów na temat tych czynników jest dziś równie ważna jak klasyczne porady antynikotynowe.

Jak wygląda badanie przesiewowe w gabinecie

Co obejmuje badanie

  • Wizualna inspekcja jamy ustnej pod białym światłem.

  • Palpacja głowy i szyi.

  • Dodatkowe badania wspomagające, gdy istnieje podejrzenie zmiany.

Częstotliwość Zalecane jest coroczne badanie przesiewowe dla dorosłych; niektórzy eksperci sugerują rozpoczęcie już od 14. roku życia w grupach ryzyka.

Technologia fluorescencji jak działa VELscope

Badanie fluorescencyjne trwa około 2 minut, jest nieinwazyjne i może być wykonane przez higienistkę lub dentystę. Urządzenie emituje światło, które ujawnia obszary utraty naturalnej fluorescencji tkanek — miejsca te często korelują z dysplazją lub rakiem. Badania kliniczne i obserwacje pokazują, że FV wykrywa zmiany niewidoczne pod białym światłem i pomaga określić właściwe marginesy chirurgiczne.

Wyniki badań klinicznych i wpływ na nawroty

Badania z ośrodków takich jak University of British Columbia i JAMA Otolaryngology wskazują na znaczące zmniejszenie miejscowych nawrotów u pacjentów operowanych z użyciem FV. W niektórych analizach odsetek nawrotów spadł z około 40% do poniżej 10% w ciągu trzech lat. To sugeruje, że FV nie tylko poprawia wykrywalność, ale realnie wpływa na wyniki leczenia.

Korzyści dla praktyki stomatologicznej

  • Diagnostyczne: wykrywanie zmian przedrakowych i rakowych wcześniej niż przy samym badaniu pod białym światłem.

  • Proceduralne: lepsze wskazanie miejsca biopsji i określenie marginesów chirurgicznych.

  • Biznesowe: wyróżnienie praktyki, przyciągnięcie nowych pacjentów, dodatkowe przychody przy krótkim czasie badania.

  • Edukacyjne: budowanie zaufania pacjentów przez aktywną profilaktykę.

Najczęstsze obiekcje i jak je rozwiązać

  • Brak potrzeby: pokaż statystyki i przypadki, gdzie FV wykryła zmiany niewidoczne gołym okiem.

  • Niewystarczające dowody: odwołaj się do badań klinicznych i lokalnych analiz.

  • Fałszywe alarmy: wyjaśnij, że FV wskazuje obszary do dalszej oceny, a nie stawia ostatecznej diagnozy.

  • Niechęć do przekazywania złych wiadomości: podkreśl rolę zespołu — diagnoza i komunikacja często należą do specjalistów.